Emekli Maaşlarına Yönelik Düzenlemeler Sosyal Yardım Tartışmalarını Beraberinde Getirdi

Emekli maaşlarına ilişkin yapılan açıklamalar ve kulis bilgileri kamuoyunda geniş yankı uyandırırken, olası düzenlemelerin sosyal yardım sistemine dönüşebileceği yönündeki eleştiriler dikkat çekiyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 26 Ekim tarihindeki Kabine toplantısının ardından yaptığı açıklamada, 2027 bütçesinde emeklilerin durumunu iyileştirecek mali imkânlar oluşturduklarını ve yasal düzenlemeyi yıl sonuna kadar çıkarmayı umduklarını belirtti. Ertesi gün Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ise Plan ve Bütçe Komisyonu’nda bütçenin emeklilere enflasyon artışının üzerinde imkân sağlayacak biçimde hazırlandığını kaydetti.

Hükümet yetkililerinin açıklamalarının ardından kulislerde en düşük emekli aylığının 50 bin liraya çıkabileceği iddiaları yer aldı. Bu oran, bugünkü 23 bin 552 liralık taban aylığa göre yaklaşık yüzde 112 artış anlamına geliyor. Öte yandan muhalefet partisinin Meclis’e sunduğu bir kanun teklifinin komisyona sevki gibi rutin işlemlerin dahi kamuoyunda “emekliye 25 bin lira zam geliyor” şeklinde yansıdığı görülüyor. çalışma hayatında güvencesizlik tartışmalarının sürdüğü bu dönemde, 2027 bütçe teklifinde sosyal güvenlik programı ödeneği 1 trilyon 872 milyar liradan 2 trilyon 887 milyar liraya yükseliyor. Söz konusu artış yaklaşık 1 trilyon 15 milyar lira olurken, artış oranı da yaklaşık yüzde 54 olarak hesaplanıyor. Ancak bu ödeneğin yalnızca emekli aylıklarındaki olası artışa ayrılmadığı; bayram ikramiyeleri, sağlık ödemeleri ve Ocak-Temmuz enflasyon artışlarının da bu kalemden karşılanacağı belirtiliyor.

Temmuz-Aralık enflasyonunun yüzde 12, ek iyileştirmenin ise yüzde 5 olacağı yönündeki iyimser varsayımlarda dahi en düşük aylığın bugünkü ortalama emekli aylığına ancak yaklaşabileceği ifade ediliyor. Düzenlemede tüm emeklilere yansıyacak anlamlı bir seyyanen zam veya intibak düzenlemesi bulunmazken, memur emeklisinin 2023’ten beri beklediği seyyanen ilave ödemenin yer almadığı, EYT ve kademeli emeklilik konusunda ise yeni bir adımın bulunmadığı belirtiliyor.

Tartışmaların en kritik noktasını ise emekli aylıklarında rota değişikliği yaşanacağı iddiaları oluşturuyor. AKP kaynaklarına göre yapılacak iyileştirmelerde 65 yaş sınırı kullanılacağı, emeklinin çalışıp çalışmadığı, ev sahibi olup olmadığı, ek geliri ve hane gelirinin ölçüt olarak alınacağı ifade ediliyor. Bu yaklaşımın, emekli aylığının hak temelli niteliğini değiştirerek sosyal yardıma dönüştürebileceği ve emekliler arasında 64 ile 65 yaşındakiler, kiracı ile ev sahibi, çalışmak zorunda kalan ile çalışamayanlar arasında yeni ayrımlar yaratabileceği kaydediliyor.

Türkiye’de 65 yaş üstü yoksul yurttaşlara 1976’dan beri 2022 sayılı Kanun’la aylık bağlandığı ve güncel tutarın 6 bin 911 lira olduğu biliniyor. IMF’nin son Türkiye raporunda sosyal yardımların GSYH’ye oranının yüzde 1,4 olduğu, OECD ülkelerinde ise bu oranın yüzde 5,6 seviyesinde bulunduğu vurgulanıyor. Ayrıca AKP kaynaklarına göre en düşük aylığı alan 5 milyon 17 bin kişinin yaklaşık yarısının 65 yaş üstü olduğu, bu durumun 2,5 milyona yakın emeklinin 65 yaş sınırıyla dışarıda kalabileceğini gösterdiği ifade ediliyor.

Emeklilik sistemi geçmişte iki büyük tahribat yaşadı. İlk olarak 1999 yılında 4447 sayılı Kanun ile emeklilik yaşı yükseltilirken, milyonlarca çalışan yaşa takıldı. İkinci olarak 2008 yılında 5510 sayılı Kanun ile aylık bağlama oranları düşürüldü; oranlar yüzde 75’lerden yüzde 50’lere geriledi ve kazançların güncellenmesinde millî gelir artışının yüzde 100’ü yerine sadece yüzde 30’u hesaba katıldı. Ayrıca emekli aylıklarının artışında yalnızca resmî enflasyon esas alınırken, 2008’de kaldırılan en düşük emekli aylığı uygulaması 2019’da yeniden başlatıldı. Bugün yaklaşık 5 milyon emekli, kök aylıkları yetmediği için Hazine desteğiyle 23 bin 552 liraya tamamlanan taban aylıkta eşitlenmiş durumda bulunuyor.

Kaynak: Birgün · Etiketler: 2027 bütçesi, emekli maaşı, en düşük emekli aylığı, sosyal güvenlik, sosyal yardım